Manieren om te navigeren
Een tocht naar het zuiden. Tweeënhalve dag asfalt tot aan zee, dan een ochtend tussen de duinen waar op geen enkele kaart een weg staat, en ’s avonds weer wegdek tot voor de hoteldeur. Drie totaal verschillende manieren om je te laten leiden. Eén planning.
De app vraagt niet in welke modus je rijdt. Hij vraagt maar één ding: waar hou je je op dit moment aan vast?
Aan wegen: de route met karakter
Het gewone werk van motornavigatie, en dat kan elke app: wegen die op de kaart staan, afslaginstructies, een nieuwe berekening zodra je verkeerd rijdt. Interessant wordt het pas bij de vraag wélke wegen.
Zijn er meerdere zinnige wegen, dan neemt de route de weg met minder stoplichten en minder rotondes en laat ze de stedelijke gebieden links liggen. Een grote omweg maakt ze daarvoor niet.
Bochtige stukken neemt ze graag, en wel als kwaliteit, niet als turflijst: een haarspeldbocht is iets anders dan een lange bocht, en een rotonde is geen bocht. Het landschap telt mee.
Met bereik rekent de route bij ons, en daar ligt over elke weg meer kennis dan op de telefoon. Zonder bereik rekent de telefoon zelf. Het profiel blijft wat het is: Tourer blijft Tourer, Adventure blijft Adventure. Alleen kent de telefoon de wegen, niet de bochten, het uitzicht en andere details.
Vier profielen voor de motor
Er zijn vier profielen om uit te kiezen, per route.
Fast - de eerste en de laatste dag van een meerdaagse tocht. Fast brengt je betrouwbaar snel van huis weg en aan het eind weer terug, vrijwel zoals een auto met een gewone navigatie zou rijden, snelweg inbegrepen. Alleen waar er keus is, neemt het de weg met minder stoplichten, minder stedelijk gebied en, als het zo uitkomt, de mooiere. Extra omwegen maakt het niet.
Tourer - waar je die motor voor gekocht hebt. Provinciale weg in plaats van snelweg, de lijn van een plaatselijke rijder, met bochten en landschap.
Adventure Light - voor 80/20- of 70/30-banden. Asfalt als basis, grind graag, maar met mate. En voor wie met zijn motor van 280 kilo niet de hele dag op grind wil zitten - maar er ook niet bang voor is.
Adventure - voor 50/50-banden, en een modus op zich. Adventure vraagt niet hoe snel een weg is, maar wat voor weg. Daarom kiest het de piste waar de anderen het asfalt nemen. En daarom is de aankomsttijd hier een grove richtlijn, geen afspraak.
Je kunt ook onderweg van gedachten veranderen. De rit loopt door, de opname ook: je zet het volgende doel, kiest het profiel dat erbij past en rijdt. Fast tot aan de grens, Tourer over de pas, NoRoad het duinveld in.
Offroad is meestal off-asfalt
Wat de meeste mensen offroad noemen, is eigenlijk off-asfalt: grindwegen, pistes, onverharde wegen die op de kaart staan. Precies dat doet Adventure, met een doodgewone route en afslaginstructies.
Wat Adventure kan, laat het zien waar het land het toelaat. Of je een grindweg mag rijden, staat namelijk niet in de kaart, maar langs de kant en in de wetten van het land. Veel landen beschermen alles buiten de vrijgegeven wegen, sommige heel streng. Uiteindelijk gelden bord en wet, niet de route.
Zonder weg: NoRoad, navigeren op peiling
Offroad, letterlijk genomen: buiten de weg, niet alleen buiten het asfalt.
Er zijn streken waar niet de weg ophoudt, maar de kaart. Woestijn. Steppe. Droge rivierbedding. Een duingebied dat er volgende week anders bij ligt. De Sahara, Mongolië.
Voor die streken is er NoRoad, en voor iedereen die daar geen papieren roadbook aan het stuur wil draaien. Je zet een waypoint, peilt het aan en zoekt zelf het pad. NoRoad rekent geen route uit, want er valt niets uit te rekenen. Op de kaart ligt de lijn naar het volgende punt, plus de afstand hemelsbreed. Geen afslaginstructie, geen vastklikken op een weg die er niet is. Een punt is bereikt als je dichtbij genoeg bent, en wat dichtbij genoeg is, stel je zelf in.
Tussen huizen en straten slaat het nergens op, tenzij je een speurtocht speelt. Wie in zulke streken rijdt, heeft allang begrepen wat deze modus doet. Wie niet, heeft hem waarschijnlijk niet nodig.
Aan je eigen lijn: een GPX-track nareiden
Je hebt een GPX. Van een forum, van een maat, uit tien jaar tochtenverzameling. Daarmee zijn er drie wegen.
Als route. De app maakt van de lijn waypoints, en je profiel rekent het stuk ertussen. Wijkt de route ergens van de lijn af, dan verzet je daar een paar waypoints of neem je een ander profiel, tot het klopt. De gezette waypoints kun je meteen naar je smaak bewerken. Afsluitingen die met datum op de kaart staan, tellen daarbij mee: over een pas met wintersluiting is er in december geen route, voor de planning in juli wel.
Als voorbeeld. Je legt de lijn over de kaart en plant er je eigen route naast, met je eigen waypoints.
Als lijn: TraceRide. Je rijdt de lijn zelf, de app legt hem op de wegen en kondigt je de afslagen aan. Een vreemde lijn is iets anders dan een geplande route: er is geen volgend waypoint. Er is alleen de lijn.
Ga je eraf - wegwerkzaamheden, koffie, verkeerd bord - dan gebeurt er daarom niet wat je gewend bent. Geen nieuwe route. Geen “keer om”. Je krijgt de weg terug naar je lijn, en dan vooruit: naar een punt dat vóór je ligt, niet naar de plek waar je eraf ging. Wie ooit van zijn navigatie twintig kilometer terug moest over een stuk dat hij net gereden had, weet waarom dat het verschil maakt.
Laat de lijn zich niet op wegen leggen, dan rijd je hem als NoRoad, zonder afslaginstructies. De app zegt het je, zonder te vragen.
De overgang: etappes, varianten, meerdaagse tocht
Nu het stuk waar de branche geen woord voor heeft.
Een reis staat als map in de app. Daarin zitten de geplande etappes, de uitwijkroutes, de hele structuur van een meerdaagse tocht. Elk stuk brengt zijn eigen manier mee: de heenweg als Fast, het duinveld als NoRoad, de avond als Tourer tot voor het hotel. Zelfs een GPX-lijn mag een schakel in de keten zijn.
Schakelt de map door, dan is aan het eind van de heenweg niet de rit voorbij, maar het stuk. Het volgende laadt en loopt door. Geen venster, geen vraag, geen “wilt u?”. Je stopt bij het tankstation omdat je wilt tanken, niet omdat de software iets wil weten.
En de varianten. Thuis plan je zelden één route. Je plant er drie. De mooie, over de pas. De korte, voor als je zitvlak na vier dagen iets anders vindt dan je hoofd. Die door het dal, omdat het weerbericht vanaf donderdag óf liegt óf niet.
Alle drie staan in dezelfde map. Scherp staat er altijd maar één, de andere zijn geparkeerd en worden door de keten overgeslagen. Niet gewist, alleen opzij. ’s Avonds in het hotel, biertje ernaast: één uit, één aan. Morgenvroeg rijdt de app de route waar je voor gekozen hebt, en bewaart de rest voor overmorgen.
Twee dingen doet de app daarbij uitdrukkelijk niet. Hij gooit je volgorde nooit om. En hij laat uit zichzelf niets weg: begint het volgende stuk wat verderop, dan zegt hij het en laadt hij het toch. Jij hebt die map gebouwd, hij niet. Hoe, staat in de handleiding onder Een meerdaagse tocht plannen.
In de groep
Bij een groepsrit verdeelt wie de groep leidt de actuele route over iedereen. Iedereen rijdt hem met zijn eigen app en hoort zijn eigen aanwijzingen. Wie afhaakt, bij het stoplicht blijft hangen of verkeerd afslaat, wordt door zijn app teruggeleid naar de groepsroute en dus naar de groep.
Tochten delen: GPX en .mnav
Gedeeld wordt buiten de app: op het forum, per e-mail, per berichtje, overal waar je met anderen over tochten praat.
GPX kan lijnen. Ordening niet. Voor één enkele lijn is dat genoeg, en GPX begrijpt iedereen.
Wie een hele reis doorstuurt, met etappes, tracks en routes door elkaar en een volgorde die iets betekent, stuurt hem als .mnav. Daarin reist de hele map mee: structuur, volgorde, welke variant geparkeerd staat, en of er doorgeschakeld wordt. De ontvanger sorteert niets na. Hij rijdt, of hij beslist ter plekke zelf welke van de meeplande varianten scherp staat. Meer daarover onder GPX en .mnav.